Küresel tarım emtiası ve gıda lojistiği kulvarında stratejik bir öneme sahip olan beyaz şeker, uluslararası borsalarda son beş yılın en yüksek fiyat grafiğine ulaştı. Dünyanın en büyük şeker tedarikçisi konumundaki Brezilya'da, üretici firmaların ham petrol fiyatlarındaki artışı fırsat bilerek gıda üretimi yerine biyoyakıt (etanol) imalatına ağırlık vermesi, küresel arz zincirinde ciddi bir daralma endişesi doğurarak fiyatları alevlendirdi.
Dünya gıda ve enerji piyasaları arasındaki lojistik geçişler, temel tüketim maddelerinde fiyat dalgalanmalarına yol açmaya devam ediyor. Londra ve New York borsalarından gelen son veriler, şeker piyasasında arz-talep dengesinin ciddi şekilde bozulduğunu tescilledi. Londra Borsası’nda beyaz şeker fiyatları yüzde 2,4 oranında prim yaparak ton başına 591,90 dolara ulaştı. Bu rakam, 2016 yılının Ekim ayından bu yana kaydedilen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. Eş zamanlı olarak New York vadelilerinde de yüzde 3,3’lük bir değer kazancı gözlenirken, ham şeker piyasası da bu yükseliş dalgasına entegre oldu.
Gıda Değil Yakıt Üretimi Tercih Ediliyor
Emtia analistleri, şeker fiyatlarındaki bu agresif yükseliş trendinin merkez üssü olarak Brezilya’yı işaret ediyor. Küresel şeker arzının yaklaşık üçte birini tek başına domine eden ülkede, ham petrol fiyatlarının son üç ayın zirvesine yakın seyretmesi ekonomik dengeleri değiştirdi.
Brezilyalı şeker kamışı üreticileri, yüksek brent petrol maliyetleri karşısında daha karlı ve lojistik açıdan avantajlı olan etanol (etil alkol) üretimine yönelmeyi tercih etti. Finans devi ADM Investor Services International uzmanları, yaptıkları makro analizde şu değerlendirmede bulundu:
"Brezilya’daki tarım endüstrisi aktörlerinin bütçe optimizasyonu amacıyla etanol imalatını şeker üretimine net bir şekilde tercih etmesi, makro tabloda şeker arzının daralacağını gösteriyor. Enerji piyasalarındaki yukarı yönlü hareket, şekeri doğrudan bir yakıt alternatifi haline getirmiş durumda."
Türkiye’den İç Piyasayı Koruma Kalkanı: Sıfır Vergili İthalat
Küresel borsalardaki bu büyük fiyat sıçramasının hemen öncesinde, Türkiye cephesinde iç piyasa lojistiğini ve tüketici fiyat endeksini korumaya yönelik kritik bir makro adım atıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla Resmi Gazete’de yayımlanan karar uyarınca, 400 bin tonluk kamış veya şeker pancarı ithalatı için uygulanacak gümrük vergisi ve ek mali yükümlülük oranları tamamen sıfırlandı.
Ekonomi uzmanları, bu hamlenin yerel piyasadaki spekülatif fiyat artışlarını baskılamak adına zamanında alınmış bir lojistik önlem olduğunu belirtiyor. Ancak dünya genelindeki rallinin devam etmesi durumunda, ithalat maliyetlerinin artabileceği ve Türkiye’deki rafineri ile imalat sanayisinde yeni bir maliyet baskısı oluşabileceği öngörülüyor.
Yatırım Fonları Yükseliş Beklentisine Oynuyor
Piyasalardan gelen son hacim raporları, finansal spekülatörlerin ve büyük fon yöneticilerinin de şeker piyasasındaki yükseliş trendinin süreceğine inandığını gösteriyor. Beyaz şeker vadelilerindeki uzun (long) pozisyonların son 15 ayın en yüksek seviyesine çıkması, gıda endüstrisinin önümüzdeki dönemde daha yüksek maliyetli bir lojistik şemaya hazırlıklı olması gerektiğinin en somut kanıtı olarak değerlendiriliyor.
