Ancak ne acıdır ki bu büyük zafer, uzun yıllar boyunca ne ders kitaplarında ne de kamuoyunda hak ettiği yeri bulabildi.
Bir Hilalin Gölgesinde: Kut’ül Amare Kuşatması
I. Dünya Savaşı'nın kızıştığı 1915 yılının sonlarında Osmanlı Ordusu, İngiltere'nin Mezopotamya’daki yayılmacı planlarına karşı direnmekteydi. İngilizler, stratejik öneme sahip Bağdat’a ilerlemek için Irak topraklarında yer alan Kut şehrini üs olarak kullanmaktaydı. Ancak hesaba katmadıkları bir şey vardı: Osmanlı'nın çelikleşmiş iradesi ve çöl sıcağında bile sarsılmayan kararlılığı.
29 Nisan 1916’da, 5,5 ay süren kuşatmanın ardından İngiliz General Charles Townshend komutasındaki 13 bin kişilik İngiliz ordusu, Halil Paşa'nın (sonradan Halil Kut) kumandasındaki Osmanlı birliklerine kayıtsız şartsız teslim oldu. Bu, Britanya tarihindeki en ağır mağlubiyetlerden biri olarak kayıtlara geçti.
Dünyayı Sarsan Teslimiyet
İngiltere için bu teslimiyet adeta bir travmaydı. Sadece bir ordu değil, imparatorluk gururu da çölde esir düşmüştü. 6 general, 476 subay ve yaklaşık 13 bin asker, Osmanlı ordusuna teslim olmuştu. Bu, İngiltere’nin kara savaşlarında yaşadığı en büyük hezimetlerden biri olarak kabul edilirken, Osmanlı cephesi için moral ve stratejik bir dönüm noktasıydı.
Halil Paşa, bu zaferi şu sözlerle ölümsüzleştirmişti: "Tarihte bir İngiliz ordusunun, bir İslam ordusuna bu şekilde teslim olduğu görülmemiştir. Kut, İngiliz mezarlığına döndü."
Unutuluşun Gölgesinde Bir Zafer
Kut’ül Amare Zaferi, Cumhuriyetin ilk yıllarında resmî olarak kutlanmış, ancak II. Dünya Savaşı sonrası dönemde İngiltere ile ilişkilerin yumuşatılması ve Batı ile entegrasyon politikaları kapsamında bu zafer yıllarca göz ardı edilmiştir. 1952 yılında NATO’ya üyelik süreciyle birlikte, Kut’un ismi ders kitaplarından da silinmiştir.
Son yıllarda ise bu tarihi başarı, çeşitli etkinlikler ve akademik çalışmalarla yeniden gündeme taşınıyor. Millî Savunma Üniversitesi, 2025 yılında zaferin yıl dönümünde özel bir sempozyum düzenleyerek genç nesillere bu tarihi mirası aktarmayı hedefliyor.
Dünden Yarına: Kut’un Mirası
Bugün Kut’ül Amare yalnızca bir askeri başarı değil; aynı zamanda inançla, sabırla ve vatan sevgisiyle yazılmış bir destandır. Bu zafer, Osmanlı’nın çözülme döneminde bile gösterdiği direnci ve askerî dehası ile hem Batı’ya hem de Doğu’ya unutulmaz bir mesaj vermiştir: "Toprak, sadece taş ve topraktan ibaret değildir; ruhla savunulmadıkça hiçbir kale sağlam değildir.”
KUT’ÜL AMARE’DEN KISA NOTLAR:
Kuşatma süresi: 147 gün
Esir alınan İngiliz askeri sayısı: 13.309
Osmanlı birliklerinin komutanı: Halil Paşa
İngiliz kuvvetlerinin komutanı: General Charles Townshend
İngiltere bu bozgunu gizlemek için yıllarca resmî anma yapmamıştır.
