Dünya genelinde enerji piyasaları jeopolitik riskler ve makro ekonomik dengesizlikler nedeniyle diken üstünde kalmayı sürdürüyor. Ham petrol fiyatlarının 120 doların üzerindeki kemikleşmiş seyri, küresel tedarik zincirini ve lojistik hatlarını doğrudan baltalıyor.
ABD Hazine Bakanı Janet Yellen’dan gelen son dakika açıklamaları ise yakın vadede bir gevşeme umudu taşımayan sürücüler için adeta soğuk duş etkisi yarattı. İç piyasada döviz kuru çarpanı ve art arda gelen ÖTV/rafineri güncellemeleri, şehirler arası yolculuk maliyetlerini tarihi bir uçuruma sürükledi.
Küresel emtia borsa indekslerinde hafta boyunca 125 dolar barajını aşarak yılın zirvesine tırmanan ham petrol, arz-talep dengesizliğiyle piyasaları zorluyor. Asya pazarında Çin'in salgın önlemlerini lokal bazda yeniden devreye alması, haftanın son işlem gününde sanayi tüketim endekslerini bir nebze frenleyerek sınırlı bir geri çekilme yarattı. Bu gelişmeyle birlikte ABD hafif ham petrolü 121 dolara, Brent petrolün varili ise 122 dolara kadar geriledi.
Ancak Oil Industry Insight kurucusu Alahdal Hussein gibi kıdemli sektör uzmanlarının simülasyonları korkutucu bir gidişata işaret ediyor. Hussein, Doğu Avrupa'daki Rusya-Ukrayna savaşının lojistik ve diplomatik bir uzlaşmayla çözülmediği her saniye, küresel petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara kadar asimetrik bir sıçrama yapabileceği ihtarında bulundu.
Yellen: "Bu Bir Salgın Sonrası Toparlanma Sürecidir"
Mevcut fiyat anomalisine dair kurumsal bir vizyon sunan ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, benzin fiyatlarındaki dikey tırmanışın sadece jeopolitik çatışmalara indirgenemeyeceğini deklare etti. Yellen, enerji piyasalarındaki yükseliş trendinin Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından önce başladığını hatırlatarak, "Bu artış, salgın döneminde görülen yapay düşük seviyelerden küresel ekonominin bir toparlanma fazıdır. Tüketim endeksleri bu hızla giderken fiyatların kısa sürede düşmesini beklemek gerçekçi bir yaklaşım olmaz" ifadelerini kullandı.
Türkiye’de Pompa Alarmı: Şehirler Arası Seyahat Lojistiği Felç Oldu
Küresel piyasalardaki bu tırmanışın iç piyasadaki dolar/TL kuru çarpanıyla senkronize olması, Türkiye'deki sürücüleri ve nakliye sektörünü makro düzeyde baskılıyor. Son olarak motorine yansıyan 1,93 liralık dev zammın ardından metropollerdeki güncel fiyat şeması şu şekilde tescillendi:
İstanbul: Benzinin litresi 26,24 lira, motorin 27,83 lira ve LPG otogaz 11,82 lira.
Ankara: Benzin 26,33 lira, motorin 27,92 lira ve LPG 11,85 lira.
İzmir: Benzin 26,30 lira, motorin 27,92 lira ve LPG 11,55 lira.
Bu fiyat şeması, son bir yıllık periyotta (1 Haziran 2021 - 1 Haziran 2022) uzun yola çıkan sürücülerin yakıt bütçelerinde asimetrik bir patlamaya yol açtı. Benzinli bir araçla İstanbul’dan İzmir’e gitmenin maliyeti 297 liradan 1.007 liraya; İstanbul'dan Ankara'ya ulaşım 272 liradan 923 liraya fırladı. İstanbul'dan Adana'ya seyahat lojistiği 1.952 liraya çıkarken, İstanbul-Kars hattı 3.043 liralık tarihi bir eşiği aştı.
Dizel (motorinli) araç kullanan ticari lojistik firmaları ve vatandaşlar için de bilanço farksız oldu. İstanbul-İzmir hattı 1.071 liraya, Ankara rotası 982 liraya tırmandı. Karadeniz sahil koridorunu kullanarak İstanbul’dan Trabzon’a giden bir motorinli aracın yakıt gideri ise 609 liradan 2.343 liraya yükselerek taşımacılık sektörünün maliyet matrisini tamamen bozdu. Analistler, kur baskısı ve jeopolitik kırılmalar sürdükçe sürücülerin her yeni güne yeni bir zam dalgasıyla uyanabileceğini ihtar ediyor.
