2020 yılı, insanlık tarihine daha ilk günlerinden itibaren eşine az rastlanır bir çalkantı, doğal afetler ve jeopolitik krizler silsilesiyle damga vurdu. Savaşın ayak sesleriyle başlayan, yüzyılda bir görülebilecek küresel bir salgının yıkıcı etkileriyle devam eden yılın ilk 6 ayı; depremler, çığ felaketleri, uçak kazaları, devasa orman yangınları ve toplumsal patlamalarla dünya gündemini tamamen altüst etti.
Gezegenin dört bir yanında eş zamanlı olarak yaşanan bu olağanüstü gelişmeler, küresel sistemin ve toplumsal yapıların kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Yüzyılın en karanlık dönemlerinden biri olarak kayıtlara geçen 2020 yılı, makro düzeydeki krizlerin küresel ölçekte birbirini tetiklediği bir domino etkisine sahne oldu. Yılın henüz ilk yarısında yaşanan siyasi, sosyal ve doğal felaketler, dünya kamuoyunun hafızasından silinmeyecek izler bıraktı.
Orta Doğu'da Savaşın Eşiğinden Dönüldü
Dünya, 2020'nin ilk günlerinde ABD'nin Irak'ta düzenlediği insansız hava aracı saldırısıyla sarsıldı. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani'nin Bağdat'ta öldürülmesi, bölgede tansiyonu zirveye çıkardı. İran'da 3 günlük ulusal yas ilan edilirken, Süleymani'nin cenazesindeki izdihamda 50'yi aşkın kişi ezilerek can verdi. Misilleme olarak ABD'nin Irak'taki el-Esed ve Erbil üslerini 12'den fazla balistik füzeyle vuran İran, gerilimi tırmandırdı. Bu krizin en acı yan etkisi ise, İran hava savunma sistemlerinin Ukrayna Havayolları'na ait PS-752 sefer sayılı yolcu uçağını "yanlışlıkla" vurması oldu; kazada 176 yolcu ve mürettebattan kurtulan olmadı.
Avustralya Küle Döndü, Türkiye Deprem ve Çığla Sarsıldı
Ocak ayının en büyük çevre felaketi Avustralya'da aylarca kontrol altına alınamayan orman yangınları oldu. 25 kişinin öldüğü, 2 bin evin küle döndüğü faciada 8 milyon hektarlık yeşil alan yok olurken, Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) yaklaşık 1,25 milyar hayvanın can verdiğini açıkladı. Türkiye ise içeride peş peşe acı haberlerle sarsıldı. Manisa'da 5.4'lük deprem zinciri sürerken, Elazığ merkezli 6.8 büyüklüğündeki depremde 40 vatandaşımız hayatını kaybetti, binlerce bina yıkıldı. Şubat ayında ise Van'ın Bahçesaray ilçesinde yaşanan çığ felaketinde, kayıpları aramaya giden kurtarma ekiplerinin de çığ altında kalmasıyla toplam 41 kişi yaşamını yitirdi. Küresel ölçekteki doğa olaylarına, Orta Asya, İran ve Irak'ı vuran ve Türkiye sınırını teğet geçen 85 milyonluk dev çekirge istilası ile Endonezya'da 30 milyon insanı etkileyen son 13 yılın en büyük sel felaketi eklendi.
Dünyayı Durduran Pandemi: Covid-19
Çin'in Vuhan kentinde 2019'un aralık ayında ortaya çıkan yeni tip koronavirüs (Covid-19) salgını, 2020'nin ilk aylarında sınırları aşarak küresel bir krize dönüştü. Virüsün kıtalara yayılması üzerine Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) mart ayında resmen "pandemi" ilan etti. Hayatı durma noktasına getiren salgın, dünya genelinde karantinalara, sınırların kapatılmasına ve ekonomik durgunluğa yol açarak ilk 6 aya damgasını vuran en büyük gelişme oldu.
George Floyd Cinayeti ve Irkçılık Karşıtı İsyan dalgası
Mayıs ayına gelindiğinde havacılık sektörü Pakistan'da yerleşim yerine düşen ve pilot hatası nedeniyle 97 kişinin öldüğü uçak kazasıyla sarsılırken, ABD'de toplumsal bir patlama yaşandı. Minneapolis kentinde siyahi George Floyd, 25 Mayıs'ta beyaz bir polisin diziyle boğazına basması sonucu nefessiz kalarak kameraların önünde can verdi. Bu cinayet, ABD genelinde günlerce süren ırkçılık ve polis şiddeti karşıtı kitlesel protestoların fitilini ateşledi. Dalga dalga dünyaya yayılan protestoların ardından, ABD Temsilciler Meclisi haziran ayının son haftasında emniyet güçlerinin aşırı güç kullanmasını yasaklayan tarihi yasa tasarısını onaylamak zorunda kaldı.
