Türkiye’nin aktif deprem kuşağında yer alması, her büyük sarsıntının ardından deprem vergisi nedir, deprem vergisi ne kadar? sorularını yeniden gündeme getiriyor. Özellikle Marmara ve çevresinde meydana gelen depremler sonrası kamuoyunda sıkça tartışılan deprem vergisinin kapsamı ve oranları merak ediliyor.
Deprem vergisi, ilk olarak 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 Marmara depremleri sonrasında ortaya çıkan büyük ekonomik kayıpları telafi etmek amacıyla yürürlüğe girdi.
Deprem Vergisi Nedir?
Deprem vergisi, 26 Kasım 1999 tarihinde kabul edilen 4481 sayılı Kanun ile hayata geçirilen ve kamuoyunda “deprem vergisi” olarak bilinen zorunlu vergi ve yükümlülüklerin genel adıdır.
Bu düzenleme ile amaçlanan; deprem sonrası oluşan hasarların giderilmesi, altyapı çalışmalarının finanse edilmesi ve afetlere karşı kamu kaynaklarının güçlendirilmesidir.
Deprem Vergisi Ne Kadar?
Günümüzde halk arasında deprem vergisi olarak bilinen en yaygın uygulama, Özel İletişim Vergisi (ÖİV) üzerinden alınmaktadır.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Murat Batı, deprem vergisine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Deprem vergisi kapsamında; cep telefonu, sabit telefon, internet, dijital ve kablolu TV hizmetlerinden alınan vergiler, faturalar üzerinden yüzde 7,5 oranında tahsil edilmektedir.”
Bu vergi, hizmeti sunan firmalar tarafından faturalara yansıtılarak vergi dairesine yatırılmaktadır.
Deprem Vergisi Hangi Alanlardan Alınıyor?
Deprem vergisi kapsamında geçmişte ve günümüzde uygulanan başlıca kalemler şunlardır:
Cep telefonu faturaları
Sabit telefon hizmetleri
İnternet abonelikleri
Dijital ve kablolu TV yayınları
Motorlu taşıtlar (ek MTV – tek seferlik)
Emlak vergisi (ek emlak vergisi – tek seferlik)
Bankacılık ve finansal işlemler (geçmiş dönemlerde)
Özellikle Özel İletişim Vergisi, deprem vergisi denildiğinde bugün en çok bilinen ve hâlen yürürlükte olan uygulamadır.
Deprem Vergisi Ne Zaman Çıktı?
Deprem vergisinin yasal dayanağı olan 4481 sayılı Kanun,
26 Kasım 1999 tarihinde kabul edildi,
Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Bu kanunla birlikte ek gelir vergisi, ek kurumlar vergisi, ek emlak vergisi ve ek motorlu taşıtlar vergisi gibi bir defaya mahsus vergiler de uygulanmıştır.
Kimler Deprem Vergisinden Muaf Tutuldu?
Kanuna göre bazı kesimler deprem vergisinden muaf tutulmuştur. Bunlar arasında:
1999 depremlerinde doğrudan zarar gören illerdeki mükellefler
Depremde eşini veya birinci derece yakınını kaybedenler
Varlıklarının en az %10’unu kaybettiğini belgeleyenler
yer almaktadır.
Deprem Vergisi Tartışmaları Sürüyor
Deprem vergisi, her büyük afet sonrası “toplanan vergiler nerede kullanılıyor?” sorusuyla birlikte yeniden gündeme geliyor. Uzmanlar ise afetlere hazırlık, kentsel dönüşüm ve altyapı yatırımlarının şeffaf şekilde yürütülmesinin önemine dikkat çekiyor.
Deprem kuşağında yer alan Türkiye’de, deprem vergisi konusu kamuoyunun yakından takip ettiği başlıklar arasında yer almaya devam ediyor.
