Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası 10 ilde 3 ay süreyle OHAL ilan edildiğini ve bu illerin ayrıca “afet bölgesi” olarak kabul edileceğini duyurdu. OHAL ilanı, Cumhurbaşkanına olağanüstü durumlarda kararname çıkarma yetkisi tanırken, vatandaşlar ve kurumlar için çeşitli para, mal ve çalışma yükümlülükleri getiriyor.
Anayasanın 119. maddesine göre Cumhurbaşkanı, tabii afet hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebiliyor. OHAL kararı Resmi Gazete’de yayımlanıyor ve Meclis’in onayına sunulması gerekiyor. Meclis, gerekli görürse OHAL’in süresini kısaltabiliyor, uzatabiliyor veya kaldırabiliyor.
OHAL durumunda Cumhurbaşkanı, gerekli konularda cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabiliyor. Bu kararnameler Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra Meclis’te üç ay içinde görüşülüp karara bağlanmak zorunda. Aksi takdirde kararname yürürlükten kalkıyor.
OHAL ilanı, Türkiye’nin 2023 seçimlerine gitmesi planlanan 14 Mayıs tarihinden bir hafta önce sona erecek. Bu durum, seçim sürecinin OHAL kararından nasıl etkileneceği tartışmalarını gündeme getirdi. Anayasaya göre seçimlerin normal tarihi olan 18 Haziran 2023’ten sonraki bir tarihe ertelenmesi, savaş hali dışında mümkün değil.
Pazartesi günü Meclis’te yapılan Danışma Kurulu toplantısında, deprem felaketinin ardından Genel Kurul çalışmalarına bir hafta ara verilmişti. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın OHAL ilanı, Meclis’in gündemini değiştirdi. Dün Genel Kurul’da yalnızca depremle ilgili ortak bildiri okundu. OHAL kararının onaylanması için Meclis’in yeniden toplanması bekleniyor. Görüşmelerde HDP’nin karara destek vermeyeceği, CHP’nin konuyu değerlendirdiği, İYİ Parti ve MHP’nin ise karara destek vereceği belirtiliyor.
OHAL ilan edilen bölgelerde, felâkete uğrayanların kurtarılması ve meydana gelen zararın telafisi için gerekli para, mal ve işler kamu kaynakları ve yardımlarla karşılanacak. Kamu kurumları, tüzel ve gerçek kişilerden arazi, bina, araç, gereç, yiyecek, ilaç ve giyecek gibi malzemeleri temin etme yükümlülüğü bulunuyor.
Ayrıca 18-60 yaş arasındaki tüm vatandaşlar, OHAL kapsamında kendilerine verilecek işleri yapmakla yükümlü olacak. İşçi ihtiyaçlarının karşılanmasında İŞKUR’dan yararlanılacak. Bölgenin belirli yerlerinde yerleşim yasaklanabilecek, giriş ve çıkışlar sınırlandırılabilecek.
