Koronavirüs salgınıyla birlikte evlere kapanan dünya, rotayı dijital mecralara kırdı. Ancak internet kullanımındaki bu rekor artış, beraberinde ciddi güvenlik risklerini ve psikolojik rahatsızlıkları da getirdi. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Murat Kırık, pandemi sürecinde sanal suçların ve dijital hastalıkların adeta bir "ikinci salgın" gibi yayıldığına dikkat çekti.
Dijital iletişim araştırmacısı Doç. Dr. Ali Murat Kırık, pandeminin dijital ekosistem üzerindeki etkilerini değerlendirirken, internet trafiğindeki artışın siber suçlular için devasa bir fırsat kapısı araladığını vurguladı. E-ticaretin %400 oranında büyümesi, dolandırıcıların yöntemlerini de çeşitlendirdi.
Oltalama (Phishing) ve Sahte Link Tuzağı
Kırık, özellikle "maske kazandınız", "devlet desteği sorgulama" veya "hediye çeki" gibi cezbedici mesajlarla yapılan oltalama suçlarında patlama yaşandığını belirtti. Sahte e-devlet bağlantıları ve kopyalanmış banka arayüzleri üzerinden kullanıcıların kimlik ve finansal bilgilerinin ele geçirildiğini söyleyen Kırık, siber korsanların insanların pandemi korkusunu istismar ettiğini ifade etti.
Dijital Hastalıklar: FOMO ve Nomofobi Kapıda
İnternet bağımlılığının psikolojik boyutuna değinen Doç. Dr. Kırık, sosyal ağlarda sürekli vakit geçirmenin FOMO (Gelişmeleri Kaçırma Korkusu) ve Nomofobi (Telefondan uzak kalma korkusu) gibi rahatsızlıkları tetiklediğini söyledi. Ayrıca, internette okunan her sağlık bilgisini kendine yorma durumu olan Siberkondria, yanlış bilgilendirmelerle birlikte toplum sağlığını tehdit eder hale geldi.
İnfodemi: Bilgi Kirliliği Virüsü
Dünya Sağlık Örgütü'nün "infodemi" olarak tanımladığı bilgi kirliliğinin, virüsün kendisinden daha hızlı yayıldığını belirten Kırık, sahte haberlerin toplumsal kaosa yol açabileceği konusunda uyardı. Kırık, bu noktada dezenformasyonla mücadele kapsamında atılacak yasal adımların ve sosyal medya düzenlemelerinin önemine dikkat çekti.
Bitcoin Karşılığı Veri Fidyeciliği
Siber korsanların, koronavirüs hakkında bilgi arayan kullanıcıları hedef alan fidye yazılımları (Ransomware) kullandığını belirten Kırık, kişisel verilerin şifrelenerek geri verilmesi karşılığında kripto paralarla fidye istendiğini söyledi. "Online dilencilik" ve sanal dolandırıcılığın da bu dönemde yeni formlar kazandığını sözlerine ekledi.
Dijital Dünyada Güvenlik İçin 5 Altın Kural
Güncel Koruma: Antivirüs programlarını mutlaka kullanın ve güncellemeleri aksatmayın.
Şüpheli Linklere Dikkat: SMS veya e-posta ile gelen "ödül/yardım" içerikli bağlantılara tıklamayın.
Güvenli Alışveriş: Sadece bildiğiniz, SSL sertifikalı ve güvenilir e-ticaret sitelerinden alışveriş yapın.
Bilgi Teyidi: Sosyal medyada gördüğünüz sağlık haberlerini resmî kaynaklardan (Sağlık Bakanlığı, DSÖ) teyit etmeden paylaşmayın.
Kredi Kartı Güvenliği: Bilinmeyen sitelere kesinlikle kart bilgilerinizi girmeyin, sanal kart kullanmayı tercih edin.
