Koronavirüs salgınının yarattığı ekonomik darboğaz, milyonlarca kiracıyı mülk sahipleriyle karşı karşıya getirdi. İşsizlik veya gelir kaybı nedeniyle kira ödemekte zorlanan vatandaşlar için hukukçulardan kritik uyarılar geldi: Kira indirimi, erteleme veya taksitlendirme talepleri yasal bir zemine dayanıyor. Ancak bu sürecin hak kaybına uğramadan yönetilmesi için "yazılı bildirim" şart koşuluyor.
Yazılı Bildirim ve Belgeleme Hayati Önem Taşıyor
Hukuk uzmanları, kiracıların taleplerini sözlü değil, mutlaka yazılı olarak mülk sahiplerine iletmesi gerektiğini vurguluyor. İşini kaybeden, maaş alamayan veya genelge ile işletmesi kapatılan kiracıların bu durumlarını resmi belgelerle kanıtlayarak mülk sahibine başvurması gerekiyor. Bu başvurularda kira bedelinde indirim, ödemenin belirli bir süre ertelenmesi veya borcun taksitlendirilmesi talep edilebiliyor.
Yargıtay’ın "Deprem" Kararları Örnek Olacak
Geçmişte yaşanan olağanüstü durumlarda yargının tavrı, bugünkü süreç için de ışık tutuyor. Özellikle 2011 Van Depremi sonrası Yargıtay’ın verdiği emsal kararlar, salgın döneminde yaşanan mücbir sebepler için temel dayanak oluşturuyor. Mahkemelerin, kiracının ekonomik gücünün sarsıldığı durumlarda "sözleşmeye bağlılık" ilkesinden ziyade "hakkaniyet" ilkesini gözettiği görülüyor.
"Uyarlama Davası" ile Sözleşmeler Yeniden Şekilleniyor
Altınbaş Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Umut Yeniocak, Borçlar Kanunu’ndaki "aşırı ifa güçlüğü" maddesine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
Covid-19 gibi öngörülemeyen ve olağanüstü süreçlerde mahkemeler kira sözleşmelerine müdahale etme yetkisine sahiptir. Mülk sahibiyle uzlaşamayan kiracılar 'Uyarlama Davası' açarak kira bedelinin indirilmesini, ödemelerin ertelenmesini ya da taksitlendirilmesini talep edebilir. Mahkemeler bu süreçte tarafların menfaat dengesini yeniden kuracak kararlar verebilir.
Talebi Reddedilen Kiracı Ne Yapmalı?
Mülk sahibinin indirim veya erteleme talebini reddetmesi durumunda kiracıların yargı yoluna başvurma hakkı saklı bulunuyor. Uzmanlar, dava sürecinde mahkemelerin işletme türü, gelir kaybı oranı ve tarafların mali durumlarını inceleyerek karar verdiğini hatırlatıyor.
