İran Meclisi, ulusal para biriminden dört sıfırın kaldırılmasını ve yeni para birimi olarak “Yeni Riyal” ile alt birimi “Kıran”ın kullanılmasını öngören yasa tasarısını 144 oyla kabul etti. Kabul edilen düzenleme, İran ekonomisinde sadeleştirme ve para biriminin değerini güçlendirme amacı taşıyor.
Meclisten 144 “Evet” Oyu
İran resmi haber ajansına göre, Meclis bugün gerçekleştirdiği oturumda “Para ve Bankacılık Kanunu”nda değişiklik yapılmasını öngören yasa tasarısını görüştü. Oylamada 263 milletvekilinden 144’ü “evet”, 108’i “hayır” ve 3’ü “çekimser” oy kullandı. Tasarının kabul edilmesiyle birlikte İran’ın mevcut para birimi Riyal’in yerini “Yeni Riyal” alacak.
Yeni düzenlemeye göre 10 bin Riyal, 1 Yeni Riyal’e eşit olacak. Para biriminin alt birimi ise “Kıran” olarak belirlendi. Bu kapsamda yeni riyal 100 Kıran’a bölünecek ve hem kâğıt hem madeni olarak basılacak.
Geçiş Süreci Üç Yıl Olacak
Yeni para biriminin uygulanma süreci kademeli olarak yürütülecek. Yasa tasarısında yer alan maddeye göre, eski Riyal ile Yeni Riyal en fazla üç yıl boyunca birlikte dolaşımda olacak. Bu geçiş sürecinde İran Merkez Bankası, döviz kurlarını Yeni Riyal üzerinden belirleyecek.
Süre sonunda eski banknot ve madeni paralar tedavülden kaldırılacak. Ayrıca, mevcut Riyal üzerinden yapılan sözleşme, borç ve diğer tüm mali işlemler Yeni Riyal veya alt birimi Kıran üzerinden ödenmek zorunda olacak.
Hedef: Ekonomiyi Sadeleştirmek ve İtibarı Artırmak
İran Meclisi Ekonomi Komisyonu Başkanı Şemseddin Hüseyni, yeni yasa hakkında yaptığı açıklamada, düzenlemenin ülke ekonomisine önemli bir katkı sağlayacağını belirtti. Hüseyni, “Bu değişiklik hem Merkez Bankası yasasıyla uyum sağlıyor hem de yasal boşlukları ortadan kaldırıyor” dedi.
Hüseyni, yeni para sisteminin temel hedefini ise şöyle özetledi:
“Günlük işlemleri kolaylaştırmak, yüksek değerli banknot kullanımını azaltmak, muhasebe sistemlerindeki karmaşıklığı gidermek ve ulusal paranın itibarını güçlendirmek istiyoruz.”
Ekonomi uzmanları, İran’ın bu adımla birlikte hiperenflasyonun etkilerini azaltmayı, fiyat etiketlerinde sadeleşmeyi ve parasal güveni yeniden tesis etmeyi amaçladığını belirtiyor.
Daha Önce “Tümen” Gündeme Gelmişti
İran’da para reformu fikri yeni değil. 2020 yılında hazırlanan bir yasa tasarısında, para biriminden dört sıfırın kaldırılması ve “Riyal” yerine “Tümen”in ana para birimi olarak kullanılması önerilmişti. Ancak Anayasayı Koruyucular Konseyi, tasarıdaki bazı ifadeleri belirsiz bularak itiraz etmişti. Bu nedenle yasa askıya alınmış ve uzun süre rafta kalmıştı.
Şimdi kabul edilen yeni yasa ile birlikte İran, 2025 itibarıyla “Yeni Riyal” dönemine geçmeye hazırlanıyor. Geçiş sürecinin tamamlanmasının ardından tüm fiyatlar, sözleşmeler ve maaşlar Yeni Riyal üzerinden düzenlenecek.
Ekonomistler, bu adımın İran ekonomisinde uzun vadeli bir istikrar yaratıp yaratmayacağının, uygulama sürecinde atılacak adımlara bağlı olacağını belirtiyor.
