Türkiye’de genel af konusu kamuoyunda yeniden gündeme geldi. Özellikle seçim dönemlerinin yaklaşmasıyla birlikte vatandaşlar “Genel af çıkacak mı?” ve “7. Yargı Paketi’nde genel af var mı?” sorularına yanıt arıyor. Yaklaşık 120 bin hükümlüyü ilgilendiren infaz düzenlemeleri ve pandemi döneminde uygulanan izin sistemi tartışmaları da genel af konusunun tekrar gündeme taşınmasına neden oldu.
Mevcut düzenlemelere göre pandemi döneminde cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmak amacıyla açık cezaevinde bulunan bazı hükümlüler izinli sayılmıştı. Kamuoyunda “Covid izni” olarak bilinen bu uygulama belirli sürelerle uzatıldı. Ancak söz konusu uygulama genel af kapsamına girmiyor ve yalnızca infaz sürecine yönelik geçici bir düzenleme olarak değerlendiriliyor.
7. Yargı Paketi’nde Genel Af Var mı?
Adalet alanında yapılan düzenlemeler kapsamında hazırlanan yargı paketleri zaman zaman af beklentilerini de beraberinde getiriyor. Ancak mevcut bilgiler doğrultusunda 7. Yargı Paketi’nde genel af düzenlemesine yer verilmediği ifade ediliyor. Bu nedenle şu an için Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde genel af çıkarılmasına yönelik resmi bir düzenleme bulunmuyor.
Hukuk uzmanları, yargı paketlerinin daha çok infaz sistemi, ceza süreleri ve bazı suçlara ilişkin yargılama süreçlerinde değişiklikler içerdiğini belirtiyor. Bu kapsamda yapılan düzenlemeler çoğu zaman af değil, infaz sisteminde değişiklik olarak değerlendiriliyor.
Genel Af Çıkarsa Devam Eden Davalar Düşer mi?
Hukuki açıdan genel af çıkarılması durumunda sonuçlar oldukça kapsamlı oluyor. Genel af ilan edilmesi halinde devam eden savcılık soruşturmaları hakkında takipsizlik kararı verilebiliyor. Ceza mahkemelerinde görülmekte olan davalar için ise düşme kararı veriliyor.
Ayrıca kesinleşmiş mahkûmiyet kararları da tüm sonuçlarıyla ortadan kalkabiliyor. Bu durumda verilen cezalar infaz edilmiyor ve kişi hakkındaki mahkûmiyet sonuçları sona ermiş sayılıyor. Bu yönüyle genel af, hukuki etkisi en geniş düzenlemeler arasında yer alıyor.
Genel Af Hangi Suçları Kapsamaz?
Türkiye’de anayasal düzenlemeye göre bazı suçlar af kapsamına alınamıyor. Özellikle ormanlara karşı işlenen suçlar bu kapsamda değerlendiriliyor. Ormanları yakmak, daraltmak veya yok etmek amacıyla işlenen suçlar için genel af uygulanamıyor.
Bu düzenleme, doğal varlıkların korunmasına yönelik anayasal güvence kapsamında değerlendiriliyor.
Genel Afı Kim Çıkarabilir?
Türkiye’de genel af ilan etme yetkisi yasama organına ait. Bu yetki, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kullanılıyor. Anayasa hükümlerine göre TBMM’nin genel veya özel af ilan edebilmesi için üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kabul oyu gerekiyor.
600 milletvekilinden oluşan TBMM’de bir genel af kanununun kabul edilebilmesi için en az 360 milletvekilinin “kabul” oyu vermesi gerekiyor. Bu şart sağlandığında Meclis tarafından genel af ilan edilebiliyor.
Anayasanın 87. Maddesi Ne Diyor?
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 87. maddesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin görev ve yetkilerini düzenliyor. Bu maddeye göre TBMM; kanun koyma, değiştirme ve kaldırma yetkisinin yanı sıra bütçe kanunlarını görüşmek ve kabul etmek gibi görevleri yerine getiriyor.
Ayrıca aynı maddeye göre TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel af ve özel af ilan edebiliyor. Bu düzenleme, affın yalnızca Meclis kararıyla yürürlüğe girebileceğini ortaya koyuyor.
