Dünyanın en büyük sosyal ağ ekosistemini elinde bulunduran Facebook ve Instagram’ın çatı şirketi Meta, Kanada parlamentosu tarafından kabul edilen ve teknoloji devlerine radikal mali yükümlülükler getiren "Çevrimiçi Haberler Yasası" (C-18) karşısında rest çekti. Küresel dijital yayıncılık politikasını korumak isteyen teknoloji devi, yasal mevzuatın yürürlüğe girmesiyle birlikte Kanada sınırları içerisindeki tüm kullanıcıların platformlar üzerinden haber içeriklerine erişimini ve bu içerikleri paylaşmasını tamamen engelleyeceğini duyurdu.
Medyaya telif ödenmesini zorunlu kılan kurumsal yasa tasarılarına karşı küresel düzeyde katı bir savunma mekanizması geliştiren Meta, aldığı bu radikal kararla birlikte uluslararası teknoloji hukuku ve özgür internet erişimi tartışmalarının fitilini bir kez daha ateşledi.
Sosyal medya ağları ile geleneksel ve dijital medya yayıncıları arasındaki telif hakları savaşı, kıtalararası boyutta büyümeye devam ediyor. Avustralya'da yaşanan benzer krizin bir benzeri, şimdi de Kuzey Amerika kıtasının en büyük ekonomilerinden biri olan Kanada’da resmiyet kazanırken; hükümet ile Silikon Vadisi unsurları arasındaki ipler tamamen koptu.
Meta, C-18 Yasasına Uymak İçin Haberleri Sistemden Tasfiye Ediyor
Meta kurumsal iletişim birimi tarafından servis edilen resmi deklarasyona göre, senatodan geçen yeni yasal düzenleme, Facebook ve Instagram platformlarında paylaşılan linkler, haber özetleri ve görsel içerikler için yerel medya kuruluşlarına düzenli lisanslama bedeli ödenmesini dikte ediyor. Bu yaptırımı ticari operasyon modellerine aykırı bulan Meta yönetimi, ceza ve tazminat yaptırımlarıyla karşılaşmamak adına Kanada’daki kullanıcıların, yayıncıların ve uluslararası medya hesaplarının içeriklerini görünmez kılacağını ilan etti. Şirket, bu engelleme prosedürünün C-18 mevzuatına yasal olarak tam uyum sağlamak adına zorunlu bir teknik süreç olduğunu savunuyor.
Google da Benzer Bir Kararla Haber Akışını Kesebilir
Uluslararası saygın basın organlarından The National Post’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı kulis haberine göre; Meta'nın attığı bu sert adım, aynı yasa metninde "büyük dijital platform" olarak sınıflandırılan arama motoru devi Google'ı da tetikledi. Google yönetiminin de benzer maliyet kalemleri ve telif yükümlülükleriyle karşılaşmamak adına Kanada genelinde Google Haberler (News) ve arama sonuçlarındaki yerel haber sekmelerini kapatabileceği konuşuluyor. İki büyük küresel gücün aynı anda platform kapatma hamlesi yapması durumunda, Kanadalı vatandaşların internet üzerindeki doğru bilgi ve güncel haber erişim ağlarının ciddi şekilde sekteye uğrayacağı siber güvenlik uzmanlarınca öngörülüyor.
Kanada Hükümeti: “Platformların Yükümlülüğü Henüz Başlamadı”
Teknoloji devinin agresif yaptırım kararına Kanada kabinesinden ilk kurumsal tepki gecikmedi. Süreci değerlendiren Kanada Miras Bakanı Pablo Rodriquez, parlamento onayından geçen yasanın henüz fiilen yürürlüğe girmediğini ve bürokratik hazırlıkların sürdüğünü hatırlatarak Meta’nın bu aşamada haber erişimini baltalamasını "gereksiz, fevri ve erken bir gözdağı adımı" olarak nitelendirdi. Bakan Rodriquez, büyük dijital ağların medya içerikleri üzerinden milyarlarca dolar reklam geliri elde ettiğini, bu pastadan Kanadalı bağımsız gazetecilik sektörüne ve kamu yararına pay verilmesinin demokrasinin sürdürülebilirliği açısından hayati bir unsur olduğunu kararlılıkla savundu.
6 Aylık Geçiş Süreci ve İngiliz Kraliyet Onayı Aşaması
Kanada Senatosu tarafından kabul edilerek yasama organındaki süreçleri tamamlanan stratejik yasa tasarısı, İngiliz Kraliyet Temsilcisi olan Kanada Genel Valisi’nin resmi imzasını atmasının (Royal Assent) ardından resmen kanunlaşacak. Mevzuat parametrelerine göre platformlar, algoritmalarında haber içeriklerine yer verip bundan doğrudan veya dolaylı trafik/gelir sağladıkları saptandığı andan itibaren, üretici yayıncı kuruluşlarla masaya oturarak telif sözleşmesi imzalamak zorunda kalacak. C-18 yasası, resmi onay süreçlerinin bitimiyle birlikte taraflara kurumsal adaptasyon alanı tanımak amacıyla 6 aylık bir geçiş süreciyle tam kapasite olarak uygulanmaya başlanacak.
