Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda yaş çay taban fiyatlarının makro düzeyde revize edilmesinin ardından, Türkiye Özelleştirme İdaresi bünyesindeki en büyük kamu iktisadi teşebbüslerinden olan Çaykur, kuru çay toptan satış fiyat listelerinde radikal bir fiyat artışına gitti. Yaş çay alım fiyatının yüzde 64’lük bir yükseliş grafiğiyle destek primi de dahil edilerek kilogram başına 11.30 TL olarak ilan edilmesini takiben, kurum yeni fiyat tarifelerini tüm distribütör, zincir market ve toptan lojistik şirketlerine resmi olarak tebliğ etti.
Türkiye’nin en stratejik tarımsal ham maddelerinden ve günlük sıvı tüketim lojistiğinin merkezinde yer alan çayda, girdi maliyetlerinin tırmanması pompa etkisi yaratarak nihai tüketici fiyatlarına yansıdı. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Çaykur) tarafından hazırlanan yeni maliyet fizibilitesi raporları doğrultusunda, perakende raflarındaki etiketlerin rengi tamamen değişti.
Tiryaki ve Rize Turist Çayında Fiyatlar Fırladı
Halk arasında en yoğun tüketim hacmine sahip olan ve Çaykur’un lokomotif markaları olarak kabul edilen Tiryaki ile Rize Turist serileri, bu fiyat revizyonundan en yüksek payı alan ürün grupları oldu:
Rize Turist Çayı (1 KG): Yılın başındaki eski fiyat listesinde tavsiye edilen perakende satış fiyatı 97.81 TL seviyesinde olan amiral gemisi ürün, piyasaya deşifre edilen yeni listede 141.54 TL’ye tırmandı. Bu durum, Rize Turist çayında yüzde 44.7’lik net bir zam tablosu ortaya koyuyor.
Tiryaki Çayı (1 KG): Benzer bir lojistik fiyat tırmanışıyla, daha önce tavsiye edilen satış fiyatı 95.95 TL olan Tiryaki marka paket kuru çay, yeni dönem tarifesinde 138.38 TL baremine oturdu. Tiryaki serisindeki net fiyat artış oranı ise yüzde 44.2 olarak kayıtlara geçti.
Kurumsal Ortalama Yüzde 43: Sektörel Veriler Hareketlendi
Çaykur’un ürün gamında yer alan organik çaylar, demlik poşetler, aromalı seriler ve hediyelik kategorilerin tamamı hesaplandığında, genel zam ortalamasının yüzde 43 bandında realizasyon gösterdiği anlaşıldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileriyle deşifre edilen fiyat trend analizlerine göre; çay ve demlendirilen diğer sıcak içecek çeşitleri grubu, Mayıs ayı verilerinde aylık bazda yüzde 1.48, yıllık bazda ise yüzde 47.25 oranında makro bir tırmanış sergilemişti. Çaykur'un attığı bu son adımla birlikte, akaryakıt ve lojistik maliyetlerinin de eklenmesiyle bu endeksin dikey ivmesini koruyacağı tescillenmiş oldu.
Tüketici Bütçesi ve Enflasyon Sepetine Etkisi
Ekonomi analistleri ve gıda lojistiği uzmanları, kuru çaya yapılan bu makro düzeydeki fiyat müdahalesinin özellikle Temmuz ayı enflasyon rakamları üzerinde doğrudan ve dolaylı bir çarpan etkisi yaratacağına dikkat çekiyor.
Sektör paydaşları ve çay borsası temsilcileri ise ham madde tedarik zincirindeki işçilik, enerji ve gübre maliyetlerindeki artış seyrinin devam etmesi durumunda, Çaykur’un önümüzdeki sonbahar dönemine doğru kuru çay fiyatlarına yüzde 10 ila 15 oranında yeni bir ayarlama (zam) daha yapabileceğini iddia ediyor. Ev dışı tüketim kanalları olan kafe, kıraathane ve restoran işletmelerinin de bu yeni maliyet tablosunun ardından bardak çay satış fiyatlarını yukarı yönlü revize etmesi bekleniyor.
