Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), koronavirüs salgınının ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla bankacılık sisteminde stratejik bir değişikliğe gitti. Yeni devreye alınan "Aktif Rasyosu" (AR) düzenlemesiyle, bankaların topladıkları mevduatları daha fazla krediye ve yatırıma dönüştürmesi hedefleniyor.
Amaç: Ekonomiyi ve Vatandaşı Desteklemek
BDDK’nın 18 Nisan 2020 tarihli açıklamasında, bu düzenlemenin temel hedefinin üretim çarklarını döndürmek, piyasa hareketliliğini korumak ve istihdamı desteklemek olduğu vurgulandı. Bankaların kaynaklarını atıl tutmak yerine, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlara (bireysel ve ticari krediler gibi) yönlendirmeleri amaçlanıyor. Bu sayede, vatandaşların ve işletmelerin finansmana erişimi kolaylaşacak.
Yeni Aktif Rasyosu Hesaplaması Nasıl Olacak?
Bankalar, her hafta belirlenen yeni formüle göre kendi rasyolarını hesaplayacaklar. Bu hesaplamada krediler, menkul kıymetler ve Merkez Bankası ile yapılan takas (swap) işlemleri pay kısmında yer alırken; bankadaki TL ve yabancı para mevduatlar payda kısmında bulunuyor.
Formül:
$$AR = frac{Krediler + (Menkul Kıymetler imes 0,75) + (TCMB Swap imes 0,5)}{TL Mevduat + (YP Mevduat imes 1,25)}$$
Bu formülde özellikle yabancı para mevduatların çarpanının (1,25) yüksek tutulması, bankaların döviz mevduatlarını dengelemesi ve TL kredileri teşvik etmesi açısından kritik bir detay olarak öne çıkıyor.
Alt Sınırlar Belirlendi ve Müeyyideler Netleşti
BDDK, bankaların uyması gereken aylık ortalama alt limitleri de kesinleştirdi. Buna göre mevduat bankaları için AR oranı %100’ün, katılım bankaları için ise %80’in altına düşemeyecek. Bu oranların altında kalan bankalar, eksik kalan tutarı tamamlayacak düzeyde ek kaynak ayırmak zorunda kalacak. Bu mekanizma, bankaları piyasaya daha fazla likidite sağlamaya ve kredi kullandırma süreçlerini hızlandırmaya doğrudan teşvik edecek.
