Anayasa Mahkemesi (AYM), Basın İlan Kurumu’nun (BİK) gazetelere ve internet haber sitelerine ilan kesme cezası verme yetkisini düzenleyen kanun hükmünü iptal etti. Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemenin hukuki belirlilik, ölçülülük ve açıklık ilkelerine aykırı olduğuna hükmetti.
Kararda, Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun’un 49. maddesinin hangi fiillerin cezalandırılacağı, ceza miktarları ve süreleri konusunda net bir çerçeve çizmediği, bu nedenle belirsizlik taşıdığı ifade edildi. AYM, düzenlemenin keyfi uygulamalara yol açabileceğini ve Anayasa’nın 13, 26, 28 ve 29. maddelerine aykırı olduğunu belirtti.
Gazeteciler Cemiyeti’nin başvurusu üzerine gündeme geldi
Gazeteciler Cemiyeti’nin açtığı dava kapsamında, Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi, ilgili kanun maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla AYM’ye başvurdu. Başvuruda, BİK’in “basın etiğini koruma” gerekçesiyle uyguladığı yaptırımların sınırlarının net olmadığı, hangi fiillerin cezaya konu olabileceğine ilişkin kanuni güvencelerin bulunmadığı vurgulandı.
Başvuruda ayrıca, BİK’in ilan kesme cezalarının basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki oluşturduğuna dikkat çekilerek, düzenlemenin hukuki güvenlik ilkesine de aykırı olduğu savunuldu.
AYM: “Kural belirsiz ve keyfiyete açık”
AYM kararında, BİK’in hangi durumlarda ilan kesme cezası uygulayabileceğinin kanunla değil, yönetmelikle belirlendiği tespitine yer verildi. Bu durumun, idarenin takdir yetkisini genişleterek keyfî uygulamalara zemin hazırladığı belirtildi. Mahkeme, bu nedenle hükmün iptaline karar verdi.
Yüksek Mahkeme ayrıca, basın özgürlüğünün ancak açık, öngörülebilir ve ölçülü düzenlemeler yoluyla sınırlandırılabileceğini vurguladı.
“Yeni Gün Haber Ajansı” kararı hatırlatıldı
Kararın gerekçesinde, daha önce aynı konuda verilen “Yeni Gün Haber Ajansı ve diğerleri” kararına atıf yapıldı. AYM, o davada da benzer şekilde BİK’in cezalandırma yetkisinin sınırlarının açık biçimde tanımlanmadığını, düzenlemenin ölçüsüz cezalar içerdiğini ve basın özgürlüğünü zedelediğini belirtmişti.
Bu yeni iptal kararıyla birlikte, BİK’in ilan kesme cezası uygulama yetkisi ortadan kalktı.
Yargı yolunu kapatan hüküm de iptal edildi
Anayasa Mahkemesi, ayrıca BİK’in verdiği cezalara karşı yapılan itirazlarda “verilen kararların kesin olduğuna” dair düzenlemeyi de hak arama özgürlüğüne aykırı bularak iptal etti. Bu kararın ardından, Basın İlan Kurumu’nun uyguladığı idari yaptırımlara karşı yargı denetimi yolu yeniden açılmış oldu.
️ Basın özgürlüğü açısından kritik bir karar
Hukukçular ve basın meslek örgütleri, AYM’nin kararını basın özgürlüğü açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriyor. Düzenlemenin iptali, hem yazılı hem dijital medya organlarının ilan gelirleri üzerindeki idari baskı riskini azaltacak bir adım olarak görülüyor.
Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararı, Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek.
