Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle ilgili yeni gelişmeler milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiriyor. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortasız olarak çalıştığı için kapsama giremeyecek olanlar için dikkat çeken bir uyarı geldi. Uzmanlara göre bu durumda olan kişiler, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvurarak sigorta başlangıç tarihinin fiilen çalıştıkları tarihe çekilmesini talep edebilir.
SGK’dan olumlu bir yanıt alınamaması halinde ise vatandaşlar hizmet tespit davası açabiliyor. Bu dava sonucunda mahkeme, kişinin belirtilen tarihte gerçekten çalıştığını tespit ederse, ilgili dönemin sigorta primleri işveren tarafından faiziyle birlikte ödeniyor.
5 Yıllık Süre ve İstisnalar
Hizmet tespit davalarında genel olarak 5 yıllık zaman aşımı süresi bulunuyor. Ancak SGK kayıtlarında “bordro, sigortalı hesap fişi, bildirge” gibi belgeler mevcutsa bu süre işlemiyor. Ayrıca sigortasız çalıştırıldıktan sonra ara vermeden sigortası yapılan çalışanlar da bu davayı açabiliyor.
Tanık ve Belgeler Önemli
Yazılı belgesi olmayan kişiler, aynı dönemde birlikte çalıştıkları kişileri tanık olarak gösterebiliyor. Ödeme makbuzları, nöbet çizelgeleri gibi belgeler de mahkeme tarafından delil olarak değerlendiriliyor.
Borçlanma ve Prim İadesi
EYT kapsamında borçlanma hakkı tanınmaması durumunda, askerlik veya doğum borçlanması yapan kişiler, emekli aylığı bağlanmadan önce yatırdıkları primleri geri alabiliyor. Eylül 1999 öncesi askerlik yapanlar ise bu süredeki borçlanmayla sigorta başlangıç tarihlerini öne çekebiliyor.
Dava Süreci ve Arabuluculuk
Hizmet tespit davaları, İş Kanunu’ndaki zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutuluyor. Dolayısıyla dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmuyor. Ortalama olarak iki ay içinde sonuçlanan bu davalarda, karar kesinleşmeden icraya konulamıyor.
Sigortasız Yıllar Nasıl Kanıtlanır?
Sigortasız çalıştığı dönemleri kanıtlamak isteyen kişiler, işyerindeki bordrolar, ödeme belgeleri, tanık beyanları veya SGK’ya verilen bildirgelerle bu durumu ispatlayabiliyor. Komşu işyerinde sigortalı çalışan kişiler bile tanık olarak dinlenebiliyor.
EYT düzenlemesinin Meclis gündemine gelmesiyle birlikte, sigortasız çalışılan dönemlerin tespiti ve emeklilik hakkına etkisi yeniden tartışılmaya başlandı. Uzmanlar, bu durumda olan vatandaşların süreci geciktirmeden hukuki yollara başvurmasını öneriyor.
